Gorzkie Żale to popularne w Polsce nabożeństwo wielkopostne, połączone z wystawieniem Najświętszego Sakramentu i kazaniem pasyjnym. Struktura tego nabożeństwa opiera się na strukturze dawnej Jutrzni. Pochodzi ono z początków XVIII w. – po raz pierwszy odprawiono je w 1707 r. Śpiewany obecnie tekst Gorzkich Żali znacznie różni się względem staropolskiego pierwowzoru
Przyjmuje się, że autorem nabożeństwa jest ks. Wawrzyniec Stanisław Benik (lub Boening) CM pracujący w kościele św. Krzyża w Warszawie i kapelan sąsiadującego z nim szpitalem św. Rocha. To on po raz pierwszy w 1707 r wydał drukiem książeczkę zatytułowaną „Snopek Myrry z Ogroda Gethsemańskiego albo Żałosne Gorzkiey Męki Syna Bozego […] rospamiętywanie”. I tę datę przyjmuje się za początek nabożeństwa. Mirra, jeden z darów Trzech Mędrców dla Nowonarodzonego Jezusa, była zapowiedzią męki i zbawczej śmierci Chrystusa.
Sposób odprawiania nabożeństwa „Gorzkich Żalów” został określony przez autora. Odprawiano je w okresie Wielkiego Postu po Sumie lub Nieszporach. W wieku XVIII rozbudowano oprawę liturgiczną nabożeństwa, przybliżając ją do współczesnego nabożeństwa. Odtąd „Gorzkie Żale” rozpoczynają się wystawieniem Najświętszego Sakramentu. Po odśpiewaniu trzech części (wówczas śpiewano wszystkie trzy części od razu, tak jak obecnie praktykowane jest to w Wielki Piątek w wielu parafiach) kaznodzieja wygłaszał okolicznościowe kazanie, zwane pasyjnym. Po kazaniu odbywała się procesja. Na koniec celebrans udzielał uczestnikom błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem.
Zapraszamy do udziału w Nabożeństwie Gorzkich Żali, które w naszej kaplicy odprawiane będą w Okresie Wielkiego Postu w Niedziele o godz. 17:00.
Tekst opracowany na podst. Encyklopedii Wincentyńskiej.
foto: istockphoto
